"วิทยาการปัญญาคืออะไร?"

วิทยาการปัญญา หรือ Cognitive Science ถือเป็นสาขาวิชาที่เกี่ยวข้องกับสาขาวิชาอื่นแบบพหุสาขาวิชา (Multidisciplinary) ซึ่งมุ่งเน้นการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างจิตใจกับสมองของมนุษย์ และถือว่าเป็นสาขาวิชาใหม่ในประเทศไทย การศึกษาการทำงานของจิตใจกับสมองนั้นเป็นสิ่งที่ยังมีข้อสงสัยอยู่และยัง ต้องการงานวิจัยอีกมากเพื่อที่จะค้นหาคำตอบ เช่น การเกิดเชาว์ปัญญาของมนุษย์ อารมณ์กับการตอบสนองของมนุษย์ต่อสิ่งเร้าที่แตกต่างกัน การเปลี่ยนแปลงการทำงานของสมองระหว่างการตัดสินใจ เป็นต้น ซึ่งสิ่งเหล่านี้มีผลโดยตรงกับมนุษย์ในด้านกระบวนการเรียนรู้ (Cognitive process) ปัจจุบันการได้มีวิธีการวิเคราะห์การทำงานของสมองโดยตรงด้วยการอาศัยวิธี วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงทางไฟฟ้า (Electrical activity) ของสมอง การใช้เทคนิคการวัดคลื่นไฟฟ้าบริเวณผิวนอกของสมอง (Brain cortex) ซึ่งสามารถทำได้โดยการติดขั้วไฟฟ้า (Electrode) บนหนังศรีษะ ด้วยเครื่องมือวัดคลื่นไฟฟ้าสมอง (Electroencephalography) หรือ EEG เพื่อสร้างองค์ความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างสมอง จิตใจ และพฤติกรรมของมนุษย์ (Brain, Mind and Action)

การบันทึกคลื่นไฟฟ้าสมอง EEG ในงานวิจัย

ตัวอย่างงานวิจัยแสดงการแพร่กระจายของคลื่นไฟฟ้าสมอง EEG บริเวณศรีษะของผู้ทดสอบขณะทำสมาธิ

วิทยาลัยวิทยาการวิจัยและวิทยาการปัญญา (College of Research Methodology and Cognitive Science : RMCS) มหาวิทยาลัยบูรพา

นับ เป็นวิทยาลัยแห่งแรกและแห่งเดียวของประเทศไทยในขณะนี้ที่จัดการศึกษาระดับ บัณฑิตศึกษา มุ่งเน้นการนำวิธีวิทยาการวิจัยขั้นสูงมาพัฒนาการวิจัยของแต่ละสาขาวิชา และการวิจัยที่มีลักษณะพหุสาขาวิชา (Multidisciplinary) พัฒนาเทคนิควิธีการวิจัยให้ก้าวหน้า ผลิตนักวิธีวิทยาการวิจัยทีมีศักยภาพสูงให้กับสาขาวิชาต่าง ๆ ผลิตนักวัดผลประยุกต์ที่มีความสามารถด้านเทคโนโลยี และผลิตนักวิจัยด้านวิทยาการปัญญาที่สามารถบูรณาการวิทยาการวิจัยพหุสาขา วิชา ได้แก่
• จิตวิทยา (Psychology)
• มานุษยวิทยา (Anthropology)
• วิทยาการคอมพิวเตอร์ (Computer Science)
• การศึกษา (Education)
• ภาษาศาสตร์ (Linguistics)
• วิทยาการระบบประสาท (Neuroscience)
• ปรัชญา (Philosophy)

งานวิจัยลักษณะการบูรณาการวิทยาการวิจัยพหุสาขาวิชา

ทิศทางการวิจัยของวิทยาลัย RMCS
การวิจัย
การ วิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative research) การวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) และการวิจัยผสมผสาน (Mixed-method research) เช่น การพัฒนาโมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุ การพัฒนาตัวบ่งชี้ เป็นต้น
สถิติ
โมเดล สการโครงเชิงเส้น (SEM or LESREL) การวิเคราะห์พหุระดับ (HLM) การวิเคราะห์สถิติพหุนาม (Multivariate analysis) การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน (CFA) การวิเคราะห์อิทธิพล (Path analysis) และการจำลองข้อมูล (Simulation)
การวัดผล
การ กำหนดจุดตัด (Cut score) ทฤษฎีตอบสนองข้อสอบ (IRT) การทำหน้าที่ต่างกัน (DIF) การปรับเทียบคะแนน (Equating/Linking) การทดสอบโดยใช้คอมพิวเตอร์ (CBT) การทดสอบแบบปรับเหมาะด้วยความพิวเตอร์ (CAT) และการพัฒนาแบบทดสอบมาตรฐาน (Standardized test)
วิทยาการปัญญา
ศึกษา วิจัยด้านความสัมพันธ์ระหว่างการคิด อารมณ์ และการกระทำ การเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐาน การตรวจสอบสมอง การถ่ายภาพสมอง ทักษะทางอารมณ์ พฤติกรรม ความผิดปกติทางการเรียน การรับรู้ ความสนใจ การจำ การแก้ปัญหา การคำนวณ การให้เหตุผล และการตัดสินใจ

ห้องปฎิบัติการวิจัยด้านวิทยาการปัญญา
วิทยาลัย วิทยาการวิจัยและวิทยาการปัญญา มีห้องปฏิบัติการตรวจคลื่นไฟฟ้าสมอง ที่มีเครื่อง สำหรับวัดสัญญาณและประมวลผลทางสรีรวิทยา รุ่นล่าสุด EEG100C, MP150 BIOPAC, USA รองรับการวัดคลื่นไฟฟ้าสมอง คลื่นไฟฟ้ากล้ามเนื้อ คลื่นไฟฟ้าหัวใจ ความดันเลือด ฯลฯ เชื่อมต่อผ่านโปรแกรมวิเคราะห์ เช่น MATLAB, VB, VC, หรือ Labview ได้ และมีบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถในการตรวจคลื่นไฟฟ้าสมอง ได้เล็งเห็นความสำคัญของ การตรวจคลื่นไฟฟ้าสมองด้วยเครื่อง EEG การให้นิสิตทำงานวิจัยด้านวิทยาการปัญญา และพัฒนาองค์ความรู้ใหม่ๆ ในการตรวจคลื่นไฟฟ้าสมอง รวมถึงการแปลสัญญาณคลื่นไฟฟ้าสมองได้อย่างแม่นยำยิ่งขึ้น

เครื่องมือวัดทางสรีรวิทยา MP150 BIOPAC รุ่นใหม่ล่าสุด
ตัวอย่างงานวิจัยที่เกี่ยวข้องที่ใช้การวิเคราะห์คลื่นไฟฟ้าสมองมีดังต่อไปนี้
- การศึกษาระดับสติปัญญาของบุคคลด้วยการวิเคราะห์คลื่นไฟฟ้าสมอง
- การสืบค้นความผิดปกติด้านพฤติกรรม และ ความวิตกกังวลในเด็กเล็กที่มีปัญหาทางด้านการเรียนรู้
- การศึกษาระดับความจำต่อสิ่งเร้าด้วยการวิเคราะห์คลื่นไฟฟ้สมอง
- การศึกษาความแตกต่างกันในแต่ละบุคคล อายุ หรือในขณะหลับหรือตื่น
- การวินิจฉัยและพยากรณ์แนวโน้มสภาวะโรคสมองเสื่อม
- การศึกษาการทำงานของคลื่นไฟฟ้าสมองเพื่อใช้ติดต่อสื่อสารกับเครื่องจักร